Ethische kwesties binnen O&O&I-projecten

De 4 ethische pijlers die als leidraad dienen voor O&O&I-projecten:

1. Naleving van de grondbeginselen van de beroepsethiek en wetenschappelijke integriteit
2. Naleving van het internationale, Europese en Belgische wettelijk kader 
3. Proactief nadenken over ethische kwesties
4. Ethische monitoring door middel van een informatieplicht en het volgen van ontwikkelingen

Deze vier pijlers vormen zo een samenhangend kader: de eerste twee (deontologie en juridisch kader) leggen de basisregels vast, de derde (proactief nadenken) zorgt voor een proactieve aanpak en de vierde (informatie en opvolging) zorgt ervoor dat de ethische aanpak in de loop van de tijd blijft werken en kan worden aangepast.

PIJLER 1: Deontologie en wetenschappelijke integriteit

Elk O&O&I-project moet voldoen aan de regels inzake beroepsethiek en wetenschappelijke integriteit: nauwkeurigheid, voorzichtigheid, betrouwbaarheid, controleerbaarheid, onafhankelijkheid en onpartijdigheid.

• Deontologie en wetenschappelijke integriteit garanderen de kwaliteit van het onderzoek en de betrouwbaarheid van de resultaten. 

• Ze versterken het vertrouwen van het grote publiek in de wetenschap.

• Ze handhaven de legitimiteit van de onderzoeksinstellingen. 

• Ze bieden een solide basis voor politieke en overheidsbeslissingen.

Raadpleeg ter ondersteuning de ethische code voor wetenschappelijk onderzoek in België.

PIJLER 2: Naleving van het wettelijk kader  

Het is de verantwoordelijkheid van de projectdragers om hun activiteiten uit te voeren met strikte naleving van de nationale, Europese en internationale wettelijke kaders die van toepassing zijn op onderzoek, ontwikkeling en innovatie.

Naleving van de wetgeving is een onmisbare voorwaarde om in aanmerking te komen voor financiering. We raden u aan hier al in de ontwerpfase van uw project rekening mee te houden, want deze wettelijke vereisten kunnen tijdrovend zijn en specifieke expertise van u vragen

Raadpleeg de officiële gids van de Europese Commissie om je te helpen bij de ethische zelfevaluatie.

PIJLER 3: Ethische kwesties 

Het is noodzakelijk om proactief na te denken over de ethische kwesties die inherent zijn aan elk O&O&I-project. 

Om je vanaf de ontwerpfase van je project bij dit reflectieve proces te begeleiden, heeft Innoviris een memo-gids gepubliceerd: "Ethische kwesties in O&I-projecten".

PIJLER 4: Ethische monitoring

De projectleiders houden actief en continu toezicht op de ontwikkelingen in het ethische, regelgevende en maatschappelijke kader dat van toepassing is op hun werkzaamheden. Ter ondersteuning van deze aanpak wordt documentatie over bepaalde belangrijke thema's ter beschikking gesteld, die collectief zal worden aangevuld naarmate de projecten vorderen en de behoeften worden geïdentificeerd. 

Een evoluerend en niet-uitputtende lijst van de beschikbare documentatie

• Alternatieven voor dierproeven

  In overeenstemming met het 3R-principe (Replace, Reduce, Refine) ondersteunt Innoviris het gebruik van alternatieve methoden voor dierproeven. Om de alternatieven voor dierproeven te ontdekken, kun je de database raadplegen die is opgezet door het RE-Place-project in België. Dit platform is vrij toegankelijk en verzamelt expertise die nuttig is voor alternatieve methoden voor dierproeven.

• Responsible Research and Innovation – RRI

• Het RRI Tools-programma, ondersteund door de stichting “la Caixa” en de Europese Commissie, stelt praktische hulpmiddelen ter beschikking om Verantwoord Onderzoek en Innovatie (RRI) te integreren in wetenschappelijke projecten. Het helpt onderzoekers en instellingen om rekening te houden met de ethische, maatschappelijke en participatieve dimensies van onderzoek, voor een meer open wetenschap die aansluit bij de samenleving.